Alman araştırması: 1800 K amber LED'ler istasyon peronlarında daha az böcek çekiyor

Almanya'daki Leibniz Biyoçeşitlilik Değişimi Analiz Enstitüsü (LIB) liderliğindeki bir ekip, gece böceklerini en az çeken dış mekân ışık kaynağını gerçek kullanım koşullarında karşılaştırdı. Biological Conservation dergisinde yayımlanan ve 2 Ağustos 2026'da Phys.org'da duyurulan çalışmaya göre 1800 K renk sıcaklığına sahip ticari amber LED'ler, hem yüksek basınçlı sodyum lambalara hem de 4000 K beyaz LED'lere kıyasla belirgin biçimde daha az böcek çekti. Sonuç, yerel yönetimlerin ve altyapı işletmecilerinin doğaya duyarlı aydınlatma kararları için sahadan gelen somut bir veri sunuyor.

Deney nasıl kuruldu?

Çalışma, Almanya'da bir karanlık gökyüzü rezervi içinde kalan altı kırsal tren istasyonunda, 2023 ve 2024 saha sezonlarında yürütüldü. Araştırmacılar üç ticari ışık kaynağını, yani yüksek basınçlı sodyum lambayı, 4000 K LED'i ve 1800 K amber LED'i, aydınlatılmayan kontrol noktalarıyla birlikte test etti. Tuzaklarla toplanan böceklerin sayısı, biyokütlesi ve tür kimliği değerlendirildi; tür tespitinde yapay zekâ destekli yöntemler ve DNA metabarkodlama kullanıldı.

Bulgular

• Amber LED'ler, diğer iki ışık türüne göre yüzde 39 ile 51 arasında daha az böcek çekti.
• Toplanan böcek biyokütlesi amber ışık altında yüzde 51 ile 77 arasında daha düşük kaldı.
• Sodyum buharlı lambalar, sıcak görünümlerine karşın böcekler için 4000 K beyaz LED'lerle yaklaşık aynı ölçüde çekici bulundu.
• Amber LED'ler, tehdit altındaki ve koruma statüsündeki türleri de daha az çekti.

Araştırmacılar, hiçbir ışığın karanlığın yerini tutmadığını, ancak 1800 K LED'lerin mevcut seçeneklere göre anlamlı bir iyileşme sağladığını vurguluyor. Çalışmanın ardından altı istasyonun tamamında peron aydınlatması 1800 K LED'lere dönüştürüldü.

Uygulama için anlamı

Bulgu, yalnızca "sıcak görünen" ışığın yeterli olmadığını, spektral içeriğin belirleyici olduğunu gösteriyor. Çok düşük renk sıcaklığı renk ayrımını zayıflatabileceği için güvenlik ve görsel görev gereksinimleriyle birlikte değerlendirilmeli; ihtiyaç duyulmayan saatlerde kısma ve doğru yönlendirme de etkisini koruyor. Renk sıcaklığı karşılaştırması ve dış mekân planlama rehberimiz bu kararlar için başlangıç noktası olabilir.