Aydınlatma sözlüğü

Sık kullanılan aydınlatma terimlerinin kısa ve kaynaklı tanımları. Her terim, konuyu ayrıntılı anlatan rehbere bağlanır.

B

Bakım faktörü (MF): Aydınlatma tesisatının zamanla ışık kaybını hesaba katan, bakım dönemi sonundaki aydınlık düzeyinin ilk değere oranını ifade eden 1'den küçük katsayı.

COB LED (Chip on Board): Çok sayıda LED çipinin tek bir alt tabana doğrudan yerleştirilip ortak fosfor tabakasıyla kaplandığı, tek ve yoğun bir ışık yayan yüzey oluşturan LED yapısı.
CRI / Ra (Renksel geriverim indeksi): Bir ışık kaynağının nesne renklerini, aynı renk sıcaklığındaki referans kaynağa kıyasla ne kadar doğru gösterdiğini 100 üzerinden ifade eden indeks.

D4i: DALI-2 protokolünü armatür içi kullanım için genişleten; sürücüye entegre bus beslemesi, armatür bilgisi, enerji ve tanı verisi raporlamasını standartlaştıran DALI Alliance sertifikasyonu.
DALI (Digital Addressable Lighting Interface): Aydınlatma sürücüleri, sensörler ve kontrol cihazları arasında iki telli bir veri yolu üzerinden adreslenebilir dijital iletişim sağlayan, IEC 62386 tabanlı protokol.
Düzgünlük (Uniformity): Bir alandaki aydınlık düzeyi veya luminansın ne kadar eşit dağıldığını gösteren oran; çoğunlukla minimum değerin ortalamaya bölünmesiyle (U0) ifade edilir.

Flicker (Işık titreşimi): Işık çıkışının zamana bağlı olarak periyodik dalgalanması; doğrudan görülen titreşimden algılanamayan ama stroboskopik etki yaratan modülasyona kadar uzanır.
Fotosel: Ortam ışık seviyesini algılayarak aydınlatmayı karanlık olduğunda açan, aydınlık olduğunda kapatan ışığa duyarlı otomatik anahtarlama cihazı.

Güç faktörü (PF, λ): Bir cihazın şebekeden çektiği aktif gücün görünür güce oranı; akımın gerilime göre faz kaymasını ve dalga biçimi bozulmasını birlikte yansıtır.

IES dosyası: Bir armatürün farklı açılardaki ışık şiddeti değerlerini ve fotometrik bilgilerini ANSI/IES LM-63 formatında saklayan metin tabanlı veri dosyası.
IK darbe dayanımı: Elektrikli ekipman muhafazalarının dış mekanik darbelere karşı dayanımını IK00–IK10 arası kodlarla tanımlayan, IEC 62262 tabanlı sınıflandırma.
IP koruma sınıfı: Bir muhafazanın katı cisimlere/toza ve suya karşı sağladığı korumayı iki rakamla tanımlayan, IEC 60529 standardına dayalı sınıflandırma.
Işık açısı (Beam angle): Bir armatür veya lambanın ışık şiddetinin, en yüksek değerin yarısına düştüğü iki yön arasında kalan açı.

Kandela (cd): Bir ışık kaynağının belirli bir yöndeki ışık şiddetinin SI temel birimi; birim katı açıya düşen ışık akısını ifade eder.
Kullanım faktörü (UF): Armatürlerden çıkan toplam ışık akısının ne kadarının çalışma düzlemine ulaştığını gösteren, lümen yönteminde kullanılan oran.

L70 / L80 / L90 (LED lümen bakımı): Bir LED ürünün ışık akısının başlangıç değerinin sırasıyla %70, %80 veya %90'ına düşmesine kadar geçen tahmini çalışma süresini ifade eden ömür göstergeleri.
LDT / EULUMDAT: Armatürlerin ışık şiddeti dağılımını ve temel fotometrik bilgilerini metin tabanlı bir yapıda saklayan, Avrupa'da yaygın kullanılan fotometrik veri dosyası formatı.
LED sürücü (Driver): Şebeke gerilimini LED modüllerin ihtiyaç duyduğu kontrollü akım veya gerilime dönüştüren, koruma ve dimleme işlevleri de içerebilen elektronik güç kaynağı.
lm/W (Işıksal etkinlik): Bir ışık kaynağının veya armatürün harcadığı her watt elektrik gücü başına ürettiği ışık akısı; enerji verimliliğinin temel göstergesi.
Lümen (lm): Bir ışık kaynağının tüm yönlere yaydığı, insan gözünün duyarlılığına göre ağırlıklandırılmış toplam ışık akısının birimi.
Luminans (cd/m²): Bir yüzeyin belirli bir yönden bakıldığında birim görünen alanı başına yaydığı veya yansıttığı ışık şiddeti; gözün algıladığı parlaklıkla en yakın ilişkili büyüklük.
Lux (lx): Bir yüzeye birim alan başına düşen ışık akısını ifade eden aydınlık düzeyi birimi; 1 lx = 1 lm/m².

NEMA soket: Dış mekan armatürlerinin üst yüzeyine yerleştirilen, fotosel veya akıllı kontrol düğümünün çevirmeli kilitleme ile takılmasını sağlayan ANSI C136 tabanlı standart soket.

Renk sıcaklığı (CCT): Beyaz ışığın sıcak (sarımsı) ya da soğuk (mavimsi) görünümünü, eşdeğer siyah cisim sıcaklığı üzerinden Kelvin cinsinden ifade eden değer.

SDCM (MacAdam elipsi adımı): Aynı nominal renk sıcaklığındaki ışık kaynakları arasındaki renk farkını MacAdam elipsleri üzerinden adım sayısıyla ifade eden renk tutarlılığı ölçüsü.
SMD LED: Bir veya birkaç LED çipinin küçük bir paket içinde kapsüllenip baskılı devre kartının yüzeyine doğrudan lehimlendiği yüzey montaj LED tipi.
Surge koruma (Aşırı gerilim koruması, SPD): Yıldırım veya şebekedeki anahtarlama olaylarından kaynaklanan kısa süreli yüksek gerilim darbelerini sınırlayarak aydınlatma ekipmanını koruyan önlemler ve cihazlar.

THD (Toplam harmonik bozulma): Bir akım veya gerilim dalgasındaki harmonik bileşenlerin, temel frekans bileşenine oranla ne kadar büyük olduğunu yüzde olarak ifade eden ölçü.

UGR (Birleşik kamaşma derecesi): İç mekanda armatürlerin yol açtığı rahatsızlık kamaşmasını, gözlemci konumuna göre hesaplanan tek bir sayıyla ifade eden CIE indeksi.

Zhaga: LED aydınlatma bileşenlerinin mekanik, ısıl ve elektriksel arayüzlerini standartlaştırarak farklı üreticilerin parçalarını birbirinin yerine kullanılabilir kılan konsorsiyum.