Fotosel

Fotosel (alacakaranlık sensörü, photocontrol), dış mekan aydınlatmasının en temel otomatik kontrol elemanıdır. Ortam aydınlık düzeyi belirli bir eşiğin altına düştüğünde yükü enerjilendirir, eşiğin üstüne çıktığında keser. Böylece aydınlatma takvim ve saat yerine gerçek ışık koşullarına göre çalışır.

Nasıl çalışır?

Algılama elemanı, eski tiplerde ışığa bağlı direnç (LDR), günümüzde çoğunlukla fotodiyot veya fototransistördür. Elektronik devre sensör sinyalini açma ve kapama eşikleriyle karşılaştırır ve bir röle veya yarı iletken anahtar ile yükü kumanda eder. İki önemli tasarım özelliği vardır:

• Histerezis: açma ve kapama eşikleri farklı tutulur; aksi halde alacakaranlıkta sürekli açma-kapama olur.
• Zaman gecikmesi: araç farları, şimşek veya kısa süreli gölgeler nedeniyle anlık tetiklemeyi önlemek için birkaç saniyelik gecikme kullanılır.

Eşik değerleri ürüne göre sabit veya ayarlanabilir olup lux cinsinden belirtilir; proje gereksinimine göre üretici verisinden seçilmelidir. Bazı modeller yalnız bir geçişte kapama veya gece yarısı kısma gibi ek işlevler sunar.

Pratikte nerede karşına çıkar?

Fotosel, armatür üzerindeki NEMA veya Zhaga soketine takılan bireysel tipte ya da panoda bir grup armatürü kumanda eden merkezi tipte kullanılır. Bireysel tipte sensör, doğrudan güneş ışığından ve armatürün kendi ışığından etkilenmeyecek yönde konumlandırılmalıdır; kuzey yarımkürede genellikle kuzeye bakacak şekilde yönlendirilir. Merkezi tipte ise sensör kirlenme ve yanlış konumdan kolayca etkilenmediği bir yere monte edilmelidir.

Sık karıştırılan kavramlar

Fotosel ile astronomik zaman rölesi farklıdır: astronomik röle gün doğumu ve batımını konum ve tarihe göre hesaplar, ortam ışığını ölçmez. Fotosel hareket sensörü de değildir; varlık değil ışık seviyesi algılar. Kirlenmiş veya yaşlanmış fotosel, aydınlatmanın gündüz yanmasına veya geç açılmasına neden olabilir; bu, sahada sık karşılaşılan bir enerji kaybı kaynağıdır.