Lümen (lm)

Lümen, ışık akısının (luminous flux, Φ) SI birimidir ve bir kaynağın birim zamanda yaydığı görünür ışık miktarını tanımlar. Burada "görünür" vurgusu önemlidir: ışık akısı, ışınımsal gücün insan gözünün spektral duyarlılık eğrisi V(λ) ile ağırlıklandırılmasıyla elde edilir. Göz yeşil-sarı bölgeye (yaklaşık 555 nm) en duyarlı olduğundan, aynı watt değerindeki ışınım farklı dalga boylarında farklı lümen karşılığı verir.

Nasıl tanımlanır ve ölçülür?

Tanım olarak 1 lm = 1 cd · sr, yani bir kandelalık ışık şiddetinin bir steradyanlık katı açıya yaydığı akıdır. Laboratuvarda toplam ışık akısı ya bir integral küre içinde ya da gonyofotometre ile tüm yönlerdeki ışık şiddetinin ölçülüp entegre edilmesiyle bulunur. Gonyofotometre ölçümü aynı zamanda IES ve LDT dosyalarının da kaynağıdır.

Pratikte nerede karşına çıkar?

Ürün veri sayfalarında iki farklı lümen değeri görülebilir: LED veya ışık kaynağının kendi akısı ve armatürden çıkan akı. Optik, difüzör ve ısıl kayıplar nedeniyle armatür akısı daha düşüktür; tasarımda kullanılması gereken değer armatür akısıdır. Lümen değeri ayrıca sıcaklığa bağlıdır; LED'lerin akısı çalışma sıcaklığı yükseldikçe azalır, bu yüzden beyan edilen değerin hangi koşulda ölçüldüğüne bakmak gerekir.

Lümen, lümen yöntemiyle armatür sayısı hesabının da girdisidir: hedef aydınlık düzeyi, alan, kullanım faktörü ve bakım faktörü ile gereken toplam akı bulunur.

Sık karıştırılan kavramlar

Watt bir enerji tüketimi birimidir, ışık miktarı değildir. Akkor lamba döneminden kalan "60 W ampul" alışkanlığı LED'de geçersizdir; karşılaştırma lümen ve lm/W üzerinden yapılmalıdır. Lümen ile lux farkı da önemlidir: lümen kaynağın toplam çıkışını, lux ise bir yüzeye ulaşan akı yoğunluğunu anlatır.