Işık açısı (Beam angle)

Işık açısı, bir kaynağın ışığını ne kadar dar ya da geniş bir koniye dağıttığını tanımlar. Yaygın tanımda, ışık şiddetinin maksimum değerin (genellikle eksen üzerindeki değer) %50'sine düştüğü iki yön arasındaki toplam açı ışık açısı (beam angle) olarak verilir. Bu tanım, yarı maksimumdaki tam genişlik (FWHM) mantığına dayanır.

Nasıl belirlenir?

Işık açısı, gonyofotometrede ölçülen ışık şiddeti dağılımından (kandela değerleri) okunur. Polar diyagramda eksen değerinin yarısının kesiştiği açılar bulunur ve toplam açı hesaplanır. Bazı veri sayfalarında ayrıca "alan açısı" (field angle) verilir; bu, şiddetin maksimumun %10'una düştüğü sınırdır ve ışığın ulaştığı toplam alanı daha iyi anlatır. Simetrik olmayan optiklerde iki farklı düzlem için ayrı açılar yazılır (ör. 30° × 60°).

Belirli bir mesafede aydınlanan dairenin çapı yaklaşık olarak D ≈ 2 · d · tan(β/2) ile tahmin edilir; burada d mesafe, β ışık açısıdır.

Pratikte nerede karşına çıkar?

Spot ve ray armatürlerinde dar açı (yaklaşık 10–25°) vurgu aydınlatmasında, orta açı (yaklaşık 25–40°) genel vurgu ve vitrinlerde, geniş açı (40° üzeri) genel aydınlatmada tercih edilir. Yüksek tavanlı endüstri yapılarında dar veya orta açılı high-bay optikler, alçak tavanlarda geniş açılar düzgünlüğü iyileştirir. Projektör ve saha aydınlatmasında ışık açısı, hedef alanın dışına taşan ışığı ve kamaşmayı da doğrudan etkiler.

Sık karıştırılan kavramlar

Işık açısı ile ışık dağılım tipi farklı şeylerdir: yol armatürlerinde ışığın yola doğru asimetrik dağıtılması tek bir açıyla ifade edilemez, bunun için tam fotometrik veri gerekir. Aynı lümende dar açılı ürünün merkez ışık şiddeti (cd) daha yüksektir, ancak toplam ışık miktarı artmaz. Lens açısı ile armatürün sonuç ışık açısı da reflektör ve difüzör etkisiyle farklı olabilir.